[ قالَ الصَّادِقُ عليه السلام : نَجْوَىَ الْعارِفينَ ] حقيقت باطن عارفان امام صادق عليه السلام در ابتداى اين روايت مىفرمايد : سرّ وجود عارفان و حقيقت باطن آنان بر سه اصل استوار است : بيم ، اميد ، محبّت . گرچه در سطور گذشته مسائل قابل توجّهى در رابطه با عرفان و عارف گذشت ، امّا احساس مىشود لازم است توضيح بيش‌ترى در اين زمينه ارائه گردد ، تا عارفانى كه در فرمايش امام معصوم عليه السلام آمده‌اند چهرهء روشن‌ترى از خود نشان دهند ، سپس به تفسير سه اصل بيم ، اميد ، محبّت اقدام شود . عارف : انسانى است كه با كمك‌گيرى از فرهنگ وحى و سنن انبيا و روش ائمهء طاهرين عليهم السلام به شناخت مبدأ و معاد و حقايق اصيل ، وواقعيت‌هاى مبنايى موفّق شده و عملًا به آن حقايق و واقعيّت‌ها آراسته گشته . عارف : انسانى است كه دل به نور توحيد برافروخته و با توجّه به قرآن با چشم دل به مشاهدهء قيامت برخاسته و با تكيه بر حقيقت توحيد و معاد ، عقايد و اخلاق و اعمال خود را از آلودگىها پيراسته و جان و دل و اعضا و جوارح خويش را با فيوضات الهيّه آراسته و در راه علم و عمل مجاهده كرده و در مملكت پاك خلوص مسكن گرفته است .